Początki osadnictwa na obecnych terenach Powiatu Łańcuckiego sięgają ok. 4000 lat p.n.e., czego dowodzą prace archeologiczne prowadzone głównie w południowej części powiatu. Początki powstania osady na terenie Łańcuta sięgają średniowiecza. Jak podaje tradycja znajdowała się tu osada i warowny gród, jednak nie jest to udokumentowane. W połowie XIV w. (według tradycji kościelnej w 1349 r.) Kazimierz Wielki nadał Łańcutowi prawa miejskie i oddał go w dowód zasług Ottonowi z Pilczy Pileckiemu herbu Topór – wojewodzie sandomierskiemu. Mniej więcej w tym samym czasie otrzymało lokalizację na prawie niemieckim szereg okolicznych wsi. Do najstarszych należą Krzemienica, Markowa, Kosina, Kraczkowa i Wysoka. W owym czasie w Łańcucie bawił dwukrotnie sam król Władysław Jagiełło: w 1410 r., przed bitwą pod Grunwaldem oraz w 1417 r., kiedy to przybył po córkę Pileckich, by ją zaślubić. Gościli tu także Zygmunt Stary oraz książę Witold. Łańcut położony na uczęszczanym trakcie handlowym posiadał dobre warunki rozwoju gospodarczego, zarówno handlu jak i rzemiosła. Najstarsze wzmianki o tutejszych rękodzielnikach pochodzą z II poł. XIV w. W początkach XV w. powstał cech płócienników, co poświadcza statut czeladzi cechu tkackiego z 1406 r., stanowiący najstarszy dokument tego rodzaju zachowany w Polsce. Prócz tkactwa do najdawniej uprawianych tu zawodów należały: szewstwo, kowalstwo, krawiectwo i kuśnierstwo. Rozwijało się tu również piwowarstwo i gorzelnictwo.

W 1629 r. Łańcut przeszedł w ręce Lubomirskich, którzy wznieśli tu nowocześnie ufortyfikowaną rezydencję. Podniosło to rangę i znaczenie miasta wraz z okolicznymi wsiami, pobudziło rozwój gospodarczy i zmieniło jego charakter. Z miasta o charakterze lokalnego rynku Łańcut stał się ośrodkiem rezydencjonalnym możnego i wpływowego rodu. W 1823 r. w wyniku podziału wielkiej fortuny Lubomirskich dobra Łańcuckie przeszły w ręce Alfreda Potockiego, człowieka wszechstronnie wykształconego, doskonałego i przedsiębiorczego gospodarza. Zasłynął z nowatorskich metod gospodarowania, wybudował cukrownię (przekształconą w rafinerię spirytusu), fabrykę likierów, browar. W rolnictwie wprowadził, jako pierwszy w Galicji, płodozmian. Za czasów Potockich gruntownie przebudowano zamek, przekształcając go w jedną z najpiękniejszych rezydencji magnackich w Polsce. W 1830 r. Potoccy utworzyli ordynację. W tym czasie nastąpił szybki rozwój miasta, wybudowano wiele gmachów użyteczności publicznej, a w 1859 r. doprowadzono tu linię kolejową. Prężnie rozwijało się szkolnictwo, założono Ochotniczą Straż Pożarną, Kasę Zaliczkową i Bank Ziemski, powstało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”.

Po stagnacji i zniszczeniach spowodowanych wojną, Łańcut zaczął ponownie się rozwijać i rozbudowywać w latach 50-tych XX w. Wybudowano osiedla mieszkaniowe, na bazie istniejących powstały zakłady przemysłowe, wybudowano również nowe, miasto otrzymało niezbędną sieć urządzeń komunalnych. W 1996 r. oddano do użytku nowoczesną oczyszczalnię ścieków.